.
پنجشنبه 29 مهر 1400.
امروز
Oct 21 2021.
برابراست با

تاریخچه قلعه حسن خان

 

آنچه که پیشروی شما می باشد دقیق ترین و مستند ترین مطلب راجع به شهرقدس و تاریخ آن یعنی قلعه حسن خان بوده و سایر تاریخچه های نقل شده در باب قلعه حسن خان حاصل شنیده هایی است که بیشتر آنها بدون تحقیق و متاسفانه گروه اندکی از آنها برای  پایمال نمودن حقوق اشخاصی معلوم در جهت چپاول زمین هایی نامعلوم بیان گردیده.

 
شهر قدس (قلعه حسن خان):
 
شهر قدس یکی از شهرهای قدیمی استان تهران می‌باشد که با قرار گرفتن این شهر در بزرگراه فتح (کیلومتر 18) و موقعیت استراتژیک جغرافیایی (در حاشیه جنوب غربی تهران و همجوار شهرداری منطقه ۹ و ۱۸ تهران در مسیر تقاطع شهرهایی چون تهران،کرج،شهریار و....قرار دارد. از شمال با بزرگراه فتح و راه آهن تهران غرب و از جنوب با معادن شن و ماسه مشرف می باشد.)، آب و هوای خوب کوهپایه‌ای و همچنین قرار داشتن در مرکز شرکت ها و کارخانجات بزرگی چون ایران خودرو،سایپا،نفت پارس و ...و زمینهایی به نسبت تهران ارزانتر، در این چند سال اخیر میزبان سکونت مهاجرین بسیاری از سایر شهرهای کشور بوده‌است. لازم به ذکر است این شهر با دارا بودن معادن، مزارع، باغ‌ها، مجتمع‌های صنعتی و قهرمانان ورزشی یکی از شهرهای مهم کشور به شمار می‌آید.
 
شهر قدس تا قبل از تاسیس شهرداری در تاریخ۱۳۶۸/۰۴/۰۳ تحت نام قلعه حسن خان شناخته می‌شد.
 
تاریخچه قلعه حسن خان (شهرقدس کنونی) از زبان مالکان آن
 
در سال های اخیر و با گسترش محدوده شهرستان قدس (قلعه حسن خان) و نیاز به دانستن پیشینه و تاریخچه این شهرستان،مطالب و حرف و حدیث هایی پیرامون تاریخچه این شهرستان از طرف افراد بسیاری مطرح شده است که گاهأ این مطالب همراه با توهین به اشخاص و بنیانگذاران این شهر بوده است.(گاهی سهوا و گه گاهی مغرضانه).لذا سایت "شهرقدس من"(سایت اطلاعات شهرقدس و بازتاب قدس سابق) بر آن شد، که تاریخچه مستند و مشروحی را از زبان بنیانگذاران این منطقه تهیه نماید تا حرف و حدیث های غیر کارشناسی در این باب خاتمه یابد.
 

تاریخچه پیشروی شما خلاصه ای جامع از زبان جناب کیوان مقدم(میرشکار) احد از موقوف علیهم می باشد.

بنده، فرزند پرویزخان، نوه‌ی مرحوم آقای عبّاسقلی‌خان مقدّم و جدّم غلامحسین‌خان منصورالسّلطنه و پدرجدّم حاجی مصطفی قلی‌خان میرشکار، و از سمت مادربزرگم نوه‌ی خانم فخرالسّلطنه مقدّم، دختر حسن‌خان میرشکار و ایشان فرزند معتمدالسّلطان علی‌خان امیرتومان احدی، از فرزندان واقف معظم وقف‌نامه (۱۲۹۰- ه ق) موتمن السّلطان حاجی مصطفی قلی‌خان مقدّم(میرشکار) هستم.
 
من باب مقدمه مقداری درباره وجه تسمیه تیره های ایل مقدم بدانید:
 
در شهرستان مراغه خاندان مقدم مراغه ای از قدیمی ترین و مشهورترین خانواده های این شهر بوده و می توان افراد این خاندان را از تیره های اصیل ایل مقدم دانست و افراد این خاندان از نوادگان احمد خان مقدم حاکم مراغه و بیگلر بیگی کل ایالات آذربایجان در زمان فتحعلیشاه قاجار و عباس میرزا بوده که صرفنظر از ریشه واحد ایلی نزدیکترین تیره از ایل مقدم به خانواده های اعتماد مقدم و مقدم و رشیدیان و صنیعی و رشیدی مقدم و رشیدی می باشند.بدین توضیح که اولا این خانواده ها در اصل مراغه ای بوده که بعلت مرکزیت یافتن شهر تهران با افراد فامیل و بستگان به پایتخت عزیمت و سکونت می یابند و فرمان صادره از طرف عباس میرزا بجهت حسین خان جد این خاندانها که با عنوان حسین خان جوجی مراغه ای صادر گردیده موید این مطلب است که ریشه اصلی آنها در مراغه می باشد و در ثانی حسین پاشاخان نوه پسری احمد خان که جد آقایان سردار ناصر(اسکندرخان) و ظفرالدوله(سرلشکر حسن مقدم) و مهندس علی محمد و سرهنگ فضل الله و مهندس رحمت و سلیمان خان مقدم مراغه ای است در زمان حیات ، خواهر حاج علیخان حاجب الدوله (دختر حسین خان) را به عقد خود در می آورد و می توان گفت این آقایان مذکور نبیره خواهر حاجب الدوله (جد خانواده های اعتماد مقدم و مقدم)و همچنین نبیره خواهر آقا رشید(جد خانواده های رشیدی مقدم و رشیدی و صنیعی و رشیدیان) هستند.در شهرستان زنجان و قرا و اطراف آن بیش از هر نام به نام فامیلی مقدم برخورد مینمائیم و علی الخصوص در (چری گرکه متعلق به مرحوم حاج مصطفی قلیخان میرشکار)بود.که ۸۰درصد افراد آن دارای نام فامیلی مقدم میباشند و این میرساند که تیره ای بزرگ از ایل مقدم در این شهرستان اسکان یافته و بمرور ایام بومی آن سرزمین گردیده اند و در شهر زنجان بزرگترین و قدیمی ترین و مشهورترین خانواده های این شهرستان خاندان مقدم (میرشکار)میباشند که بزرگان این خانواده سالیان دراز نسلا بعد نسل، میرشکار سلاطین صفوی و قاجاریه بوده اند و آقایان عباسقلی خان و مصطفی خان و امیرهوشنگ خان و نصرالله خان مقدم از این تیره هستند و افراد این خاندان مجلل به لهجه ترکی آشنا و دارای دین شیعه میباشند.
و اما

قلعه حسن خان(شهر قدس فعلی) طی بیع نامه(تصویر بیع نامه در پایین صفحه) در بیست ویکم شهر جمادی الاولی سنه ۱۲۷۹ هجری قمری(دوران سلطنت ناصرالدین شاه قاجار) توسط موتمن السلطان، حاج مصطفی قلی خان مقدم (امیرشکار)(تصویر ایشان در پایین صفحه) خلف جنت مکان ،حسن رضاخان مقدم (بیگلربیگی ایل مقدم) از فهیمه خدیجه سلطان خانم به قیمت سه هزار تومان با جمیع توابع شرعیه آن و شامل قریه حسن آباد (قلعه حسن) ، قریه میاندوآب ، قریه ورامینک و با مساحتی بالغ بر ۲۷۰۰ هکتار خریداری گردید و بنابر اهداف و نیات خیرخواهانه حاج مصطفی قلی خان میر شکار در بیست و هفتم صفر المظفرسنه ۱۲۹۰ هجری قمری طی وقفنامه ای(تصویر وقفنامه در پایین صفحه) که به تایید علما و مراجع اسلامی آن زمان رسید به صورت پنج دانگ وقف بر اولاد ذکور و یک دانگ وقف به روضه خوانی خامس آل عبا و جناب ختمی مآب و سایر ائمه هدی و انبیا گردید.

تصویر بیع نامه قلعه حسنخان

تصویر بیع نامه خرید قلعه حسن در زمان ناصرالدین شاه قاجار.(برای دیدن کامل عکس لطفا بر روی آن کلیک نمایید.)

تصویر وقفنامه قلعه حسن خان

تصویر وقفنامه قلعه حسن خان.(برای دیدن کامل عکس لطفا بر روی آن کلیک نمایید.)

برای مشاهده ترجمه وقفنامه فوق لطفا اینجا کلیک بفرمایید.

پس از وفات مرحوم حاج مصطفی قلی خان مقدم میرشکار(موتمن السلطان) در پنج شنبه ۲۶ ربیع الثانی سنه ۱۳۱۰ هجری قمری(بر طبق وصیت معظم له جنازه ایشان به نجف اشرف حمل و در همانجا دفن گردیدند).حاج مصطفی قلی خان مقدم (امیرشکار) صاحب ۹ فرزند بود.۶ پسر و ۳ دختر که هر یک از آنها در دولت روز افزون مقامات عالی را پیمودند

واقف قلعه حسنخان

تصویرمصطفی قلی خان مقدم میرشکار واقف قلعه حسنخان.(برای دیدن کامل عکس لطفا بر روی آن کلیک نمایید.)

۱/معتمدالسلطان علیخان امیرتومان
۲/معتمدالخاقان غلامحسین خان منصورالسلطنه
۳/محمدخان سرتیپ منصورالدوله
۴/غلامرضا خان سرتیپ
۵/اسمعیل خان منتصرالدوله
۶/ابراهیم خان سالارهمایون
۷/صدارت دستگاه فاطمه خانم (خانم خانمها)
۸/صدارت دستگاه فرنگیس خانم(ارفع السلطنه)
۹/صدارت دستگاه خانم بالا خانم(غزال السلطنه)

فرزندان آن مرحوم نسلا بعد نسل تولیت موقوفه را تا سال ۱۳۵۸ عهده دار بودند.

واقف قلعه حسن خان

تصویر امیر تومان پدر حسن خان مقدم میرشکار.(برای دیدن کامل عکس لطفا بر روی آن کلیک نمایید.)

قلعه حسن خان

مرحوم معتمدالخاقان جناب غلامحسین خان منصورالسّلطنه فرزند حاجی مصطفی قلی خان مقدّم میرشکار و داماد آقاعلی آشتیانی (جناب وزیربقایا-امین حضور).(برای دیدن کامل عکس لطفا بر روی آن کلیک نمایید.)

املاک مذکور تا سال ۱۳۵۰ به صورت مشاع و بر اساس روابط حقوق کشاورزان و مالکین مورد بهره برداری واقع و در حدود سال ۱۳۵۰ شمسی و در زمان تولیت مرحوم عباسقلی خان مقدم (پدربزرگم ) با اعمال قانون اصلاحات ارضی ، بالغ بر ۵۲۰ هکتار از اراضی دائر منطقه به کشاورزان واگذار گردید.

همزمان به منظور جدا سازی وقف خاص و عام از هم و با اخذ فتوا از مجتهدین وقت زمان نسبت به جدا سازی ۲۲۰ هکتار از مرغوب ترین زمین ها (واقع در خیابان چمن و در حاشیه جاده فعلی شهریار) اقدام و ۱۰۰ درصد منافع آن به امور خیریه اختصاص یافت.

با پیروزی انقلاب اسلامی ، از سال ۱۳۶۰ اداره موقوفه به صورت متصرفی و توسط اداره اوقاف صورت گرفت.

پدر حسنخان مقدم میرشکار

تصویر جناب نیّرهمایون حسن خان مقدّم (میرشکار) فرزند معتمدالسّلطان علیخان امیرتومان.(برای مشاهده عکس در اندازه اصلی لطفا بر روی آن کلیک نمایید)

قلعه حسنخان

۱۲ اردیبهشت ماه ۱۳۴۸ تهران - قلعه حسن خان

مرحوم آقای عبّاسقلی خان مقدّم(متولی موقوفه)خلف مرحوم معتمدالخاقان غلامحسین خان منصورالسّلطنه و نوه ی واقف معظم‌ وقفنامه(۱۲۹۰ هجری قمری) مرحوم جنّت مکان موتمن السّلطان سرکار حاجی مصطفی قلی خان مقدّم (امیرشکار)دام عزه العالی.(برای مشاهده عکس در اندازه اصلی لطفا بر روی آن کلیک نمایید)

حسن خان مقدم میرشکار

بانو ملوک خانم(فخرالسّلطنه)مقدّم، عیال، آقای عبّاسقلی خان مقدّم  و صبیه جناب نیّرهمایون آقای حسن خان مقدّم میرشکار ، آقای عبّاسقلی خان مقدّم (متولی موقوفه میرشکار تا سنه ۱۳۵۴) و نوه ی واقف معظم، حاجی مصطفی قلی خان میرشکار و فرزند مرحوم معتمدالخاقان غلامحسین خان منصورالسّلطنه ، مهندس پرویز خان مقدّم خلف آقای عبّاسقلی خان و بانو فخرالسّلطنه مقدّم.(برای مشاهده عکس در اندازه اصلی لطفا بر روی آن کلیک نمایید)

با توجه به آنچه که از نظر گذشت :

اولا ملک مذکور تصرفی نبوده و توسط حاج مصطفی قلی خان میرشکار و طبق بیع نامه شرعی و قانونی خریداری شده است.
ثانیا حاج مصطفی قلی خان میرشکار دارای شش فرزند ذکور بودند که احد از آنان مرحوم امیر تومان بودند و مرحوم حاج علی خان امیرتومان که در حفظ و پاسداری از سرحدات کشور و در زمان قاجاریه به شهادت رسیدند ، نه تنها این ملک را تملیک نکردند بلکه هیچ گونه نقشی در نامگذاری منطقه به نام فرزند خود نداشته اند ، زیرا نام منطقه قبل از خریداری شدن نیز حسن آباد و نام یکی از قلعه های آن ، قلعه حسن بوده است. ( قلعه حسن در محدوده خیابان امام خمینی (ره) و عمارت واقع بوده است).
ثالثا منطقه سرخه حصار طبق اسناد موجود جزو املاک خریداری شده بوده و بر خلاف تصور موهوم و گفته غیر کارشناسی بعضی ها به صورت تصرفی به املاک موقوفه اضافه نشده است.
رابعا از دیر باز(از دوره صفوی)سمت امیر شکاری دربار بعهده خاندان بنده بود و بر اساس همین اصل هم خانواده بنده را به مقدم میرشکار یا امیرشکار میشناسند ولی هیچ یک از آقایان و بستگان در شناسنامه میرشکار نیستند و نام ایلی خود که همان مقدم باشد را بعنوان نام خانوادگی انتخاب کردند،و هیچیک از مقدم های شهر قدس و زنجان و توابع حال بنام مقدم و یا مقدم میرشکار یا میرشکاری و مقدم سلیمی منسوب با خاندان بنده نیستند و اکثرا جزو ابواب جمعی ما در گذشته بودند.
بر خود لازم میدانم از زحمات صادقانه “رئیس اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان قدس جناب آقای سعید خشنودی” از جانب خود وبه نمایندگی از طرف موقوف علیهم تقدیر و تشکر بعمل آورد.

با احترامات فائقه

کیوان مقدم احد از موقوف علیهم

از ایشان بابت ارائه این اطلاعات مهم و زیبا و ارسال عکس ها کمال تشکر را می نماییم.

ضمن اینکه بنا بر آنچه دیده شد، قلعه حسن خان چند نسل پیش از تولد حسنخان مقدم میرشکار به نام قلعه حسن بوده و نام این منطقه هیچ ارتباطی با حسنخان مقدم فرزند امیرتومان مقدم نداشته است.

اراضی قلعه حسن خان توسط ۳ قنات بزرگ و پر آب آبیاری می شد . یکی از آن ها قنات بزرگ نام داشت و مبدا آن تپه سرخحصار و رودخانه ای بنام قروق که شاخابه ای از رود کرج بود که به سوی قلعه امتداد می یافت و در محله سرقنات فعلی (میدان آزادی) بوده است.

در آن ایام علاوه بر فعالیت های کشاورزی و باغداری بخش دیگری از اقتصاد اهالی قلعه حسن خان بر دامپروری معطوف بوده است.
در آن زمان تمام اراضی این قلعه و اطراف آن قابل کشت و زرع بود وکلاً به نواحی : چمن الماس خان، ورامینک ، میانه آب، قلعه سون، اکبرنایب، چنارسوخته و ... که مجموعاً ۱۰ قلعه بود، تقسیم می شده است.
هریک از این نواحی دارای قلعه مربوط به خود بوده است. اینگونه مطرح است که در میانه آب عده ای از اعراب ساکن و به پرورش گاومیش مشغول بوده اند. ساکنان رامینک نیز دامدار بوده ودربخش سوخته چنار که امروزه "زرنان" نامیده می شود.
اراضی این منطقه (قلعه حسن خان) توسط سه قنات بزرگ آبیاری می شده است که یکی از آن ها به نام قنات بزرگ نام داشته و مبدأ آن تپه ورودخانه ای به نام قروق که شاخه ای از رود کرج بود. از قنات های دیگرکه از تپه سرخحصار سرچشمه می گرفت به سوی قلعه امتداد می یافت و آب این قنات ها حتی تا ورامینک نیر امتداد پیدا می کرد. علاوه برفعالیت های کشاورزی وباغداری بخش دیگری از اقتصاد اهالی به دامپروری استوار بوده است.
در آن زمان این منطقه بسیار دوراز پایتخت بود وکسانی که از تهران به سوی کرج و سایر مناطق حرکت می کردند معمولاً استراحتگاه آنان درنزدیکی محل کاروان سراسنگی فعل بوده است.
در سال ۱۳۳۵ ( همزمان با اولين سرشماري عمومي نفوس و مسكن كشور) اين روستا ۹۹۴ نفر جمعيت داشته است در كنار آن بتدريج روستاهاي ديگري از جمله سرخ حصار ، كاوسيه ، شاه آباد ( شهرك دانش كنوني ) ، زرنان بالا و پائين ، پرنان و هفت جوي با قدمتهاي كما بيش مختلف شكل مي گيرند .
در سال ۱۳۶۵ جمعيت روستاي قلعه حسن خان كه چند سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي به شهرك قدس تغيير نام پيدا كرده بود  به ۶۶۵۵۸ نفر ( بعنوان بزرگترين روستاي كشور ) مي رسد و در سال ۱۳۶۸ با استقرار شهرداري و با به هم پيوستن شهرك قدس ، كاوسيه ، سرخه حصار و شهرك شهيد بهشتي شهرقدس شكل مي گيرد .

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی

ghodsi 22.jpg

معرفی شهدای شهرقدس

logo-samandehi

آمار بازدید از سایت

امروز230
دیروز343
این هفته876
این ماه7734
مجموع123327

ip و مشخصات دستگاه شما: 3.239.50.33
Unknown ? Unknown